Tegen VGV

Beschermen

Ondanks preventieve inspanningen blijft het risico op VGV in Europa of tijdens een reis aanwezig. Het organiseren of uitvoeren van VGV is strafbaar volgens de Belgische wet, artikel 409 van het Wetboek van Strafrecht. De rol van GAMS is om professionals en/of familieleden te voorzien van handvaten en tools om een dreigende genitale verminking te voorkomen.

BELGISCHE WET

 

Sinds 2001 is vrouwelijke genitale verminking strafbaar gesteld volgens de Belgische wet.

Artikel 206 van het Strafwetboek (in werking getreden op 01/09/2026, voorheen artikel 409) definieert vrouwelijke genitale verminking als “het opzettelijk op eender welke wijze verminken van de vrouwelijke genitaliën, met of zonder toestemming van het slachtoffer, alsook het vergemakkelijken of bevorderen hiervan.” Dit misdrijf wordt bestraft met een straf van niveau 3, wat overeenkomt met een gevangenisstraf van meer dan drie tot ten hoogste vijf jaar (of een behandeling onder vrijheidsberoving van meer dan twee tot ten hoogste vier jaar).

— ART. 206 VAN HET BELGISCH STRAFWETBOEK

Sinds de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek kent een poging tot genitale verminking niet langer een lagere straf: volgens het algemeen deel van het wetboek (art. 91 Sw.) wordt een poging tot een misdrijf tegen personen bestraft met dezelfde straf als het voltooide misdrijf, dus eveneens niveau 3.

De ernst van de gevolgen vormt een verzwarende omstandigheid: bij winstbejag (art. 207 Sw.) of bij een integriteitsaantasting van de derde graad (art. 208 Sw.) geldt een straf van niveau 4 (meer dan vijf tot ten hoogste tien jaar gevangenisstraf); bij overlijden van het slachtoffer (art. 209 Sw.) geldt niveau 5 (meer dan tien tot ten hoogste vijftien jaar).

Wanneer het slachtoffer minderjarig is of zich in een kwetsbare toestand bevindt, voorziet artikel 210 van het Strafwetboek een hoger strafniveau (niveau 4), dat kan oplopen tot niveau 5 (meer dan tien tot vijftien jaar) bij een integriteitsaantasting van de derde graad, en niveau 6 (meer dan vijftien tot twintig jaar) indien de feiten de dood tot gevolg hebben.

De familiale band met de dader (ouder, familielid in opgaande lijn, of een persoon met gezag over het slachtoffer) vormt niet langer automatisch een verzwarende omstandigheid, maar wordt door de rechter in overweging genomen bij het bepalen van de strafmaat.

Wanneer het misdrijf in het bijzijn van een minderjarige wordt gepleegd, vormt dit een bijkomende verzwarende factor (art. 212 Sw.).

Het aanzetten tot of reclame maken voor genitale verminking wordt afzonderlijk strafbaar gesteld in artikel 211 van het Strafwetboek, en bestraft met een straf van niveau 2 (onder meer een gevangenisstraf van zes maanden tot drie jaar, of een alternatieve straf zoals een werkstraf of elektronisch toezicht).

Elke persoon die zich buiten het Belgisch grondgebied schuldig maakt aan VGV, kan in België worden vervolgd (art. 14/6 Voorafgaande Titel Wetboek van Strafvordering). De dader dient wel in België te worden aangetroffen.

De strafvordering verjaart niet wanneer het slachtoffer op het moment van de feiten minderjarig was (art. 21bis Voorafgaande Titel Wetboek van Strafvordering).

In België zijn er zeer weinig klachten ingediend en er is geen veroordeling uitgesproken sinds de inwerkingtreding van deze strafbepaling. Er is dus geen jurisprudentie beschikbaar over dit onderwerp.

INTERNATIONALE WETGEVING

 

In vele landen zijn er strafbepalingen tegen vrouwelijke genitale verminking; zo in Europa, maar ook in Afrika: Senegal, Burkina Faso, Ivoorkust, Togo, Somalië, Guinee, Djibouti, Ethiopië, Mauritanië, Egypte enzovoort…

Alle bestaande wetgeving vindt je terug op de website van CoP

INTACT VZW: GAMS NEEMT DE FAKKEL OVER

In 2019 zag INTACT zich genoodzaakt haar activiteiten op te schorten. Vanwege een overeenkomst tussen de twee organisaties, biedt GAMS nu deze juridische dienst aan.

Verschillende internationale verdragen zijn geratificeerd door België en vele andere landen:

  • CEDAW – Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie tegen vrouwen (13 januari 1984)
  • Afrikaanse Handvest van de Rechten van de Mens en de Volken (21 oktober 1986), waarbij meer dan vijftig Afrikaanse staten zijn aangesloten
  • CRC – Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (1990)
  • Maputo Protocol (aangenomen in juli 2003): dit protocol vult het Afrikaanse Handvest aan om de fundamentele rechten van vrouwen in Afrika te bevorderen en de bescherming van deze rechten te waarborgen.
  • Istanbul Conventie, in werking getreden in 2014: conventie ter voorkoming en bestrijding van geweld tegen vrouwen en intrafamiliaal geweld (geratificeerd in 2016 door België en in juni 2023 door de EU) in werking getreden in 2014: conventie ter voorkoming en bestrijding van geweld tegen vrouwen en intrafamiliaal geweld (geratificeerd in 2016 door België en in juni 2023 door de EU)

JURIDISCHE ONDERSTEUNING

GAMS biedt eerstelijnsconsultaties voor juridische ondersteuning en tweedelijnsconsultaties voor professionals met juridische vragen met betrekking tot nationale en internationale bescherming. Het aantal meisjes dat risico loopt op genitale verminking als er geen preventief werk wordt verricht, wordt momenteel geschat op 12.064. De vzw biedt specifieke informatie over de geldende wetgeving, de Belgische jurisprudentie met betrekking tot de erkenning van VGV en huwelijksdwang in aanvragen voor internationale bescherming, evenals gegevens uit rapporten van landen over vrouwelijke genitale verminking, gedwongen huwelijken en andere gendergerelateerde vormen van geweld. Deze juridische dienstverlening vervangt de advocaat niet in juridische procedures.

Het juridische aanbod van GAMS omvat:

  • Eerstelijnsondersteuning voor betrokken families via de psycho-socio-juridische dienst van GAMS België
  • Opvolging van risicosituaties
  • Verdieping van juridische vraagstukken via opleidingen
  • Tweedelijnsondersteuning voor advocaten en gespecialiseerde diensten voor vreemdelingenrecht bij complexe juridische situaties

 

VGV: JURIDISCHE MIDDELEN

GAMS biedt een aantal juridische hulpmiddelen.

Jurisprudentietabel

Het juridische team van GAMS volgt de jurisprudentie van de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen (CCE/RvV) met betrekking tot aanvragen voor internationale bescherming door vrouwen/meisjes die slachtoffer zijn of risico lopen op VGV en/of gedwongen huwelijk, in overeenstemming met het Verdrag van Genève van 15 juli 1951 betreffende de status van vluchteling.

Alle uitspraken met betrekking tot VGV en gendergerelateerd geweld die sinds 2020 zijn gepubliceerd, worden gedetailleerd geanalyseerd en bevatten elementen die specifiek zijn voor de persoonlijke situatie van de verzoekers, evenals de feitelijke en juridische elementen die de beslissing van de CCE/RvV rechtvaardigen. In de tabel kan worden gezocht op basis van de 15 onderzochte criteria.

 

Landenrapport

Dit “landenrapport”-instrument bevat essentiële informatie over vrouwelijke genitale verminking wereldwijd en de daarmee verband houdende vormen van gendergerelateerd geweld. Het pretendeert niet volledig te zijn en omvat de meest recente rapporten en verwijst naar oudere bronnen op basis van de frequentie van nieuwe documentpublicatie.

ToolS & Middelen

De detectometer

EEN ESSENTIËLE TOOL

Deze tool is bestemd voor professionals; het helpt bij het identificeren van de stappen die moeten worden ondernomen om meisjes te beschermen en de opvolging te verzekeren, zoveel als mogelijk in dialoog met de ouders en het kind.

Juridische nieuwsbrief

 

De juridische nieuwsbrief van GAMS richt zich tot juristen, advocaten, actoren in de juridische wereld of andere organisaties. Het doel? Dieper ingaan op juridische kwesties met betrekking tot vrouwelijke genitale verminking (VGV), gedwongen huwelijken en andere gendergerelateerde vormen van geweld .

Ontdek de archieven van onze nieuwsbrieven hier.

CONTACTPERSONEN

Amélie Nsimba Nlasa

Juriste

Brussel (FR), Luik en Namen

amelie@gams.be
+32 492 35 80 18

Jente Konings

Juriste

Brussel (NL) en Vlaanderen

jente@gams.be
+32 492 35 35 90

Exit